Godišnjica pada Berlinskog zida
Jedan od ključnih simbola takozvanog Hladnog rata i podele Evrope, Berlinski zid, probijen je 9. novembra 1989. godine, što je bio uvod kako u ujedinjenje Nemačke, oktobra naredne 1990. tako i u niz drugih lomova širom srednjeistočne Evrope, uključujući i promene granica.
Tokom postojanja Berlinskog zida kojim je grad bio podeljen od 1961. godine, koliko se zna, 5.075 osoba je prebeglo na Zapad, dok je 138 poginulo pokušavajući beg.
Nemačka, izazivač oba svetska rata, posle poraza 1945. ostala je bez istočnih delova, Pomeranije, Šlezije, Istočne Pruske, a preostali deo zemlje podeljen je na okupacione zone.
Sovjetska zona pretvorena je potom u Nemačku demokratsku republiku, poznatu kao Istočna Nemačka, a od britanske, američke i francuske zone obrazovana je Savezna Republika Nemačka. Na sličan način podeljen je i grad Berlin.
Pošto je Berlinski zid srušen novembra 1989. usledilo je oktobra 1990. takozvano “ponovno ujedinjenje”, kako ga u Nemačkoj zvanično nazivaju. U stvarnosti, bilo je to naprosto prisajedinjenje dotadašnjeg DDR-a Saveznoj Republici Nemačkoj.
Godišnjica pada Berlinskog zida
Varšavski pakt, vojni savez zemalja takozvanog realnog socijalizma, obrazovan maja 1955. kao reakcija na postojanje NATO-a, raspušten je i formalno prvog dana jula 1991. godine.
Gorbačovu je prethodno nagovešteno, ako ne i obećano, da će i zapadni blok, NATO, biti raspušten. Razvoj događaja je, međutim, bio drugačiji. Sve zemlje prethodnog sovjetskog bloka uvučene su u NATO, pa i pribaltičke republike bivšeg Sovjetskog Saveza, a takve namere objavila je i Ukrajina.
Izgradnja Berlinskog zida započela je avgusta 1961. Zidom ukupne dužine 155 kilometara trebalo je da istočni deo grada, sovjetska zona Berlina, fizički bude odvojen od zapadnog.
Ključni cilj bio je onemogućavanje prelaska stanovništva, odnosno bežanje iz sovjetske zone. Smatra se da je do 1961. sa prostora Istočne Nemačke na Zapad prešlo oko 3,5 miliona građana.
foto: youtube/Global News
Vlasti zapadne SR Nemačke sistematski su sve vreme podsticale bežanje, pa je svakog građanina Istočne Nemačke koji bi prebegao na Zapad, očekivala zamašna finansijska podrška.
Paralelno, Istočna Nemačka bila je suočena sa ozbiljnom depopulacijom. Dok je 1950. tu zemlju nastanjivalo više od 18 miliona, godine 1990. u vreme nestanka DDR-a, u njoj je boravilo oko 16 miliona stanovništva.
Padu Berlinskog zida te 1989. prethodilo je više događaja koji su ga omogućili.
Erih Honeker, dugogodišnji neprikosnoveni lider Istočne Nemačke, čelnik Partije socijalističkog jedinstva Nemačke, povukao se 18. oktobra 1989. naizgled iznenada, sa vlasti, posle razgovora sa Mihailom Gorbačovom.
Usledili su masovni protesti građana, počev od prvih krupnijih u Lajpcigu 9. oktobra, kada se na ulicama pojavilo čak 70.000 demonstranta. Pritom, milicija, kako se policija zvala u zemljama istočnog bloka, nije reagovala. Okupljanja te vrste prethodno su uvek odlučno razbijana kao nelegalna. Nesumnjivo je da je razbijanje istočnog bloka započelo politikom i voljom Mihaila Gorbačova.
Odlučan da sprovede reforme, Gorbačov je jasno stavio do znanja “staroj gardi” na čelnim mestima u zemljama istočnog bloka da Moskva neće podržati eventualnu upotrebu represivnih mera s ciljem očuvanja tih režima. Reakcije na prostoru Istočne Evrope bile su različite, većina je u promene je ušla pod pritiskom i nasuprot volje lokalnih elita.
U Istočnoj Nemačkoj promene su bile vidne tek po odstupanju Eriha Honekera. U Mađarskoj su, naprotiv, oduševljeno dočekane. Istina, vlast u Budimpešti bila je najmanje rigidna među zemljama istočnog bloka, voljom Janoša Kadara, dugogodišnjeg lidera Mađarske.
Zajecaronline/Tanjug/J.V.
Čitajte portal Zajecaronline.com, najbrži portal u Srbiji i regionu sa najvećim rastućim rezultatima i ekskluzivnim vestima. Zapratite nas i na Instagramu, Facebook, Threads! Budite uvek informisani! Pratite najnovije vesti iz Zaječara. Zaječar Online nezavisni internet portal. Vesti bez cenzure!
Dodaj komentar